safran

Safran Nedir

Crocus sativus L., Iridaceae (Süsengiller) familyasına ait, dünya üzerinde yüksek ekonomik değere sahip çok yıllık bir bitki türüdür.

Safran, 2-4 cm çapında kahverengi kabukla sarılı soğan köklü, kormusları ile üreyen, bir bitkidir ve Ağustos ayında ekilen bitkinin çiçeklenme zamanı Ekim ayı olarak bilinir.


Safran Tarihçesi

Safran, 3000 yıldan beri pek çok uygarlık tarafından bilinen ve kullanılan bir bitki türüdür.

Zerdüşt dininde safran çiçeği Zamyad adlı meleğe özgü kabul edilirken, İbrani inancında ise Adem cennetten kovulurken yanına almasına izin verilen birkaç bitki arasında adı geçmektedir


Dünya Dillerinde Safran Bitkisi

Arapça asıllı zâferân sözü “sarı” anlamı, Çincede “Fan hung hua”, Fransızca, Almanca ve Türkçe’ de “Safran”, Yunanca’da “Zaforá”, Japonca’da da “Safuran” kelimeleri bu bitkiyi tanımlama amacıyla kullanılmaktadır.


Safran Bitkisi Yararları

Antispasmodik, sedatif, stomaşik, stimulan, emenegog gibi etkilerinin bilinmesinin yanı sıra hücre büyümesini inhibe ederek antikanser etkisi olduğu yapılan çalışmalarla saptanmıştır.

safran çiçeği

Hücreleri oksidatif stresten koruduğu, krosinin ise malign tümörlere karşı etkili olduğu kanıtlanmıştır

Boya, gıda ve kozmetik gibi çeşitli alanlarda çok geniş kullanıma sahip olması yanında, önemli farmakolojik etkiler göstermektedir.


Safran Bitkisi Nerede Yetişir

Safran kısır bir bitki olması nedeniyle tohumla çoğaltılamamaktadır.

Bitkinin çoğaltılması kormusları ile vejetatif yolla safran bitkisi çoğaltılır. Ayrıca  safran bitkisini çoğaltmak için de Biyoteknolojik yöntemler kullanarak safran bitkisi için kısa sürede büyük miktarlarda çoğaltım materyali elde etmeyi sağlamakta, ayrıca, krosin, pikrokrosin ve safranal gibi ticari öneme sahip kimyasal maddelerin üretimi için de imkân sunmaktadır.

Yetiştirilme süreci gibi toplanma süreci de oldukça zahmetlidir. Ortalama her 150 çiçekten 1 kg safran üretilmekte ve buda 1 hektar alandan ortalama 6 kg safran elde edilmesi demektir.


Safran Bitkisi Nasıl Yetiştirilir

Dünyada yaklaşık 90 kadar, ülkemizde ise tür ve tür altı seviyede 54 türle temsil edilmektedir. 30 kadar türü ise , süs bitkisi olarak yetiştirilmektedir.

Bitkinin kışları ılıman, yazları kuru, rüzgarsız ve rutubetsiz olan iklimlerde yetiştirilmesinin yanısıra, hem kurak iklimlere, hem de -10º C’ye kadar dayanıklı olduğu da bilinmektedir.


Safran Çiçeği

Çiçek oluşumu için optimum sıcaklık, 23-27 ° C aralığında olsa da, 23 ° C sıcaklık en uygunudur. Sıcaklık derecesine göre, uygun şartlarda, 50-150 gün arasında çiçek açmaktadır.


Safran Bitkisi Yetişmesinin Özel Alanı

Ayrıca, gevşek, düşük yoğunluklu, iyi sulanmış, yüksek organik içerikli, killi, kalkerli toprakta, bitki veriminin daha yüksek olduğu da vurgulanmaktadır.

Safran Bitkisinin kullanıldığı alanlardan bazıları, baharat olarak kullanımının yanı sıra, boya, parfüm ve şifalı bir bitki olarak da değer taşımaktadır.


Mitolojide Safran

Yunan mitoloji sözlüğüne göre Crocus çok yakışıklı bir kahramandır ve Smilaks adında bir peri kızına aşık olmuştur, aşkına karşılık alamayınca sararıp solan delikanlı, aşkını sonsuza dek yaşasın diye güzel bir safran çiçeğine dönüşmüştür.

Crocus, tanrı Hermes’in yakın arkadaşıdır, ancak Hermes gibi ölümsüz değildir. Yiğit bir kahraman olan Crocus bir güç yarışında yaralanarak yenik düşmüş ve düştüğü yerde kan kaybından hayatını yitirmiştir. Ondan süzülen kanların toprağı ıslattığı yerlerde birbirinden güzel çiçekler açmış ve bu çiçeklere “Crocus” adı verilmiştir.

Til adlı kahraman kışın bir yılan sokması sonucu ölmüştür. İlkbahar geldiğinde açan safran çiçeği koklatılınca Til ölüm uykusundan uyanmıştır. Bu hikaye zamanla ritüelleşmiş ve safran çiçeği baharın sembolü olmuştur.


SAFRANIN GİZLİ HİKAYESİ

Bizim Ellerde Safran kullanımı

İran ve Hindistan’ın Kaşmir bölgesinde yetiştirildiği kaydedilmiştir safranın çağlar boyunca

Roma dönemine ait kayıtlara bakıldığında en iyi safranın Silifke’de bulunan cehennem mağarası yakınlarında yetiştiği belirtilmektedir

Osmanlılar Dönemi’nde safranın Bolu, İzmir, Adana, Tokat, Şanlıurfa, Mardin gibi illerde yetiştirildiği bilinmektedir            

Safranbolu ilçesinin Davut o başı köyünde iki üretici tarafından 400-500 metrekarelik bir alanda yetiştirilmeye devam edilmektedir.

Şanlıurfa’nın Viranşehir ve Hilvan ilçelerinde birkaç çiftçi tarafından sınırlı alanda yetiştirilmektedir

Bugün toplam olarak en fazla 50 dekarlık alanda, yaklaşık 25-30 kg civarı bir safran üretimimiz bulunmaktadır (Ünaldı, 2007; Vurdu, 2004; www.turktob.org.tr)


Safranın geleneksel kullanımı

Antik Akdeniz halkı, parfümcüler, doktorlar, kasabalılar ve saray insanları; merhemlerde, potpurilerde, maskaralarda, kutsal sunaklarda, mutfakta ve tıbbi tedavilerde safranı kullanmışlardır.

Safranın yaygın kullanım amaçlarını bir kez daha vurgularsak; vücuda zindelik ve ferahlık verme, uykuyu düzenleme, sinir sistemini yatıştırma ve uyarma, gaz problemlerini iyileştirme, kalp çarpıntılarını giderme, mideyi rahatlatma ve hazmı kolaylaştırma, kaşıntıyı ve öksürüğü kesme, kulak ağrısını geçirme, çiğnendiğinde diş etlerini, sürme gibi sürüldüğünde gözleri kuvvetlendirme, koku yoluyla afrodizyak etki gösterme, kadınlarda adet söktürme ya da düzenleme gibi önemli etkilerinin olduğunu sayabiliriz


Safranın Kimyasal İçeriği       

Safranın 150’den fazla uçucu ve uçucu olmayan bileşik içerdiği bilinmektedir

α-krosin ; Safrana altın sarısı-turuncu rengini verir

Krosetin  ; Safranı yemekleri renklendirmek için ideal bir ürün yapar.

Safranal ; uçucu yağın karakteristik kokusundan sorumludur. Safranın kalitesi üzerine önemli etkisi bulunur.


Safranın Biyolojik Etkileri

Safran gerek halk hekimliğinde, gerekse modern tıpta tedavi amacı ile kullanılan tıbbi bitkidir. Sinir sistemi rahatsızlıklarında ve uykusuzlukta yatıştırıcı, solunum sistemi rahatsızlıklarında (astıma karşı, öksürük kesici), sindirim sistemi rahatsızlıklarında (mide hastalıklarında, antikolik ve karminatif olarak), genital sistem rahatsızlıklarında (adet düzensizlikleri ve ağrılarında, afrodizyak), dolaşım sistemi rahatsızlıklarında (kalp kuvvetlendirici), gut hastalığında ve göz hastalıklarında tedavi amacı ile kullanılmaktadır

Yapılan bir çok çalışma göstermiştir ki, safran, antioksidan, anti-kanser, antienflamatuvar, anti-depresan etkilere sahip; karaciğere ait rahatsızlıklar, insülin direnci ve hafıza üzerine güçlü olumlu etkileri olan bir bitkidir

Kansere karşı ise,  içerdiği krosin ve krosetinden dolayı hücre yenilenmesinde görev aldığı için de anti kanser önleyici olarak kullanılır.



Safran Bitkisinin, Lokman Hekim Şifa

Antioksidan Etki  polifenolik ve flavonoit bileşikler bakımından zengin bir bitkidir. önemli organlar üzerinde oluşan oksidatif hasara karşı  koruyucu özeleliğinin bulunduğu saptanmıştır.

Anti kanser Etki   hücre yenilenmesini inhibe edici etkisi bulunmaktadır hücre yenilenmesi ve yayılmasını önleyici etkileri kanıtlanmıştır

Afrodizyak Etki  ereksiyon ve ejekülasyon verimi olduğu saptanmıştır. Yükselme, cinsel birleşme, sertleşme sıklığını artırmış, ancak sürelerinde bir uzamaya neden olamamıştır.

Solunum Yolları Üzerine Etkisi   soluk borusu üzerinde gevşeme tespit edilmiştir.

Cilt Üzerine Etki  safran çiçeklerinin stigmaların dan, yağ içinde su emülsiyonu şeklinde hazırlanan %3’lük konsantrasyondaki kremin ciltteki su kaybını kontrol ederek cildi nemlendirici etkisinin yüksek olduğu, böylelikle yaşlanma karşıtı bir özelliği bulunduğu saptanmıştır

Sinir Sistemi Üzerine Etki (Hafıza Üzerine Etki)    Alzheimer, serebral hafıza bozuklukları ve şizofreni de oluşan hafıza problemlerini hafiflettiği kanıtlanmıştır. Kalp ve Damar Sağlığı Üzerine Etkisi   Safranın iskemik kalp hastalığını korumadaki rolü de biyokimyasal ve histopatolojik bulgularla kanıtlanmıştır.  Göz sağlığı için ise

Merak Ettiklerini, Öğrenme Zamanı Geldi :)

Bizler için Yorumlarınız kıymetlidir

@2020 KOLAY DİYET SAĞLIKLI BESLENME MERKEZİ @DİKKAT! AŞIRICI DERECE DE SAĞLIK İÇERİR:)
DİYETİSYENİMİZİ ARAYINIZ.!
×

Sağlıklı Beslenme ile Sağlıklı Yaşamak için, Diyetisyenimiz SAADET ÖZCAN 0 541 215 20 20 Arayarak veya Whatsapp ile Online Diyet Konusunda Bilgi Alabilirsiniz.

Danışan Profili

× SAĞLIKLI BESLEN Kİ ! SAĞLIKLI YAŞA 0 541 215 20 20